สิวอุดตันเป็นปัญหาผิวที่หลายคนชอบเจอซ้ำ ๆ บางคนพยายามรักษาสิวอุดตันด้วยตัวเองอย่างการกดสิวแล้วก็กลับมาเป็นใหม่ บางคนเลือกที่จะปล่อยทิ้งไว้ก็กลายเป็นสิวอักเสบ ทิ้งรอยดำ หลุมสิวไว้ถาวร โดยเฉพาะกับบริเวณคางซึ่งเป็นจุดที่ผิวบาง เห็นรอยชัดเจน เราเลยจะพาทุกคนไปทำความเข้าใจว่า สิวอุดตันคืออะไร ทำไมชอบขึ้นที่คางซ้ำ ๆ ควรกดสิวหรือไม่ หรือต้องรักษาอย่างไรให้หายจริงโดยไม่ทิ้งรอยดำ
สิวอุดตัน คืออะไร
สิวอุดตัน คือ สิวที่เกิดจากการอุดตันของรูขุมขน โดยมีสาเหตุหลักจากการสะสมของไขมัน เซลล์ผิวที่ตายแล้ว และสิ่งสกปรกภายในรูขุมขน เมื่อรูขุมขนถูกปิดกั้น ไขมันไม่สามารถระบายออกมาได้ตามปกติ จึงเกิดเป็นตุ่มสิวที่ยังไม่ติดเชื้อแบคทีเรีย
สิวอุดตันจะมีลักษณะเด่น ๆ เลยคือมักจะไม่เจ็บ ไม่แดง แต่สามารถคลำแล้วรู้สึกเป็นไตเล็ก ๆ ใต้ผิว หากปล่อยไว้นานหรือดูแลไม่เหมาะสม อาจพัฒนาเป็นสิวอักเสบในอนาคตได้
สิวอุดตันมีทั้งหมดกี่ชนิด
โดยทั่วไป สิวอุดตันแบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ๆ ได้แก่
1. สิวหัวปิด (Closed Comedones)
เป็นสิวอุดตันที่อยู่ใต้ผิวหนัง โดยเราสามารถมองเห็นเป็นตุ่มนูนเล็ก ๆ สีเดียวกับผิวหรือออกขาวเล็กน้อย สิวอุดตันชนิดนี้มักกดออกยาก และหากกดไม่ถูกวิธี มีโอกาสเกิดการอักเสบสูง
2. สิวหัวเปิด (Open Comedones)
หรือที่คนมักจะเรียกกันว่าสิวหัวดำ โดยเป็นสิวอุดตันที่เกิดจากรูขุมขนเปิด ทำให้ไขมันภายในสัมผัสอากาศและเกิดการออกซิเดชันจนมีสีดำ ซึ่งสิวอุดตันหัวเปิดสามารถกดออกง่ายกว่าสิวอุดตันหัวปิด แต่ก็ยังต้องกดออกอย่างถูกต้องด้วย
สิวอุดตัน ทำไมชอบขึ้นที่คางซ้ำ ๆ ไม่หาย
ต้องบอกเลยว่าบริเวณคางถือเป็นจุดหนึ่งที่เกิดสิวอุดตันซ้ำได้บ่อยที่สุด ซึ่งอาจมีสาเหตุมาจากสิ่งเหล่านี้
- ฮอร์โมนแปรปรวน โดยเฉพาะกับคนที่มีฮอร์โมนเพศชาย (Androgen) มากผิดปกติ เพราะจะไปกระตุ้นการผลิตไขมัน และมักสัมพันธ์กับรอบเดือน ความเครียด หรือการพักผ่อนไม่เพียงพอ
- การเสียดสีและการสัมผัสบ่อย ๆ เช่น การเท้าคาง การใส่หน้ากากอนามัย การใช้โทรศัพท์แนบแก้ม
- การล้างหน้าไม่สะอาดหรือเลือกผลิตภัณฑ์ไม่เหมาะกับผิว ทำให้มีการสะสมของไขมันและสิ่งอุดตัน
- พฤติกรรมกด แกะ บีบสิวด้วยตัวเอง ทำให้ผิวเกิดความระคายเคืองและกระตุ้นการเกิดสิวซ้ำ ๆ
- ระบบการผลัดเซลล์ผิวผิดปกติ ทำให้เซลล์ผิวที่ตายแล้วไม่หลุดออกตามธรรมชาติ จึงอุดตันง่าย
สิวอุดตันที่คาง ควรกดไหม
ต้องบอกเลยว่า ไม่ว่าจะเป็นสิวอุดตันที่ตำแหน่งไหน ก็ไม่ควรกดเองโดยเด็ดขาด เพราะไม่ใช่สิวอุดตันทุกเม็ดที่ควรกด หากเรามีสิวอุดตันหัวปิดลึก การกดด้วยตัวเองมักทำให้เนื้อเยื่อรอบ ๆ ช้ำ เกิดการอักเสบ และเพิ่มความเสี่ยงต่อรอยดำหรือหลุมสิว ดังนั้น การกดสิวที่เหมาะสมควรทำโดยผู้เชี่ยวชาญ ใช้อุปกรณ์ที่สะอาด ผ่านการฆ่าเชื้อ และเลือกกดเฉพาะสิวที่สามารถทำได้เพื่อป้องกันการบาดเจ็บของผิว
สิวอุดตัน กดผิดวิธีทำไมทิ้งรอยดำและหลุมสิวได้
เนื่องจากเมื่อเรากดสิวผิดวิธีจะเกิดการทำลายผิวหนังชั้นลึก ส่งผลให้ร่างกายเกิดกระบวนการซ่อมแซมผิว หากยิ่งอักเสบรุนแรงหรือเป็นซ้ำ ๆ ก็จะกระตุ้นการสร้างเม็ดสีมากผิดปกติ จึงเกิดเป็นรอยดำขึ้นมาได้ ขณะเดียวกันในบางราย หากเนื้อเยื่อถูกทำลายลึกถึงชั้นหนังแท้ และการสร้างคอลลาเจนไม่สมบูรณ์ อาจกลายเป็นหลุมสิวถาวร ซึ่งรักษายากและต้องใช้หัตถการเฉพาะทางเท่านั้น
สิวอุดตัน มีวิธีรักษาแบบไหนบ้าง
1. การกดสิวอุดตัน
การกดสิวอุดตันที่ถูกต้อง ไม่ใช่การบีบหรือกดแรง ๆ แต่เป็นหัตถการที่ต้องอาศัยความชำนาญ โดยผู้เชี่ยวชาญจะประเมินก่อนว่าสิวเม็ดใดพร้อมกดหรือเม็ดใดยังไม่ควรยุ่ง โดยข้อดีของการกดสิวอย่างถูกต้อง คือ ช่วยลดการอักเสบ ลดโอกาสเกิดรอยดำและหลุมสิว และทำให้ยาทาหรือทรีตเมนต์อื่น ๆ ทำงานได้ดีขึ้น
2. การใช้ยารักษาสิว
โดยแพทย์เฉพาะทางด้านผิวหนังจะเลือกใช้ยาตามลักษณะของสิวและสภาพผิว เช่น
- ยาทากลุ่มเรตินอยด์ ช่วยปรับการผลัดเซลล์ผิว ลดการอุดตันในระยะยาว
- ยาควบคุมความมันและการอักเสบ เพื่อลดโอกาสที่สิวอุดตันจะกลายเป็นสิวอักเสบ
- ยารับประทาน โดยแพทย์จะเลือกใช้ในคนไข้บางรายหากสิวสัมพันธ์กับฮอร์โมนหรือเป็นในระดับที่ควบคุมยาก
ซึ่งการใช้ยาแต่ละชนิดต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพื่อปรับความแรงของยาให้เหมาะสมและลดผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
3. การผลัดเซลล์ผิวด้วยกรดทางการแพทย์
การทำ Chemical Peeling เป็นวิธีที่ช่วยลดสิวอุดตันได้ดี โดยแพทย์จะเลือกชนิดและความเข้มข้นของกรดให้เหมาะกับผิว เช่น
- กรดที่ช่วยละลายไขมันในรูขุมขน
- กรดที่ช่วยเร่งการผลัดเซลล์ผิวอย่างสม่ำเสมอ
โดยวิธีนี้จะช่วยให้หัวสิวหลุดออกง่ายขึ้น ลดการอุดตันซ้ำ และทำให้ผิวเรียบเนียนขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีสิวอุดตันกระจายหลายจุด โดยเฉพาะบริเวณคางและกรอบหน้า
4. เลเซอร์รักษาสิวอุดตัน
เลเซอร์เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่แพทย์นิยมใช้ในการรักษาสิวอุดตันเรื้อรัง โดยเฉพาะในคนที่มีปัญหาผิวมัน รูขุมขนกว้าง หรือสิวขึ้นซ้ำที่เดิมบ่อย ๆ ตัวอย่างเลเซอร์ที่ใช้ในการรักษาสิวอุดตัน ได้แก่
- Q-switched Nd:YAG Laser ช่วยลดการทำงานของต่อมไขมัน ลดการอุดตัน และลดรอยดำหลังสิว
- Long Pulse Nd:YAG Laser เน้นลดความมัน กระชับรูขุมขน และช่วยควบคุมการเกิดสิวใหม่
- Fractional Laser ใช้ในผู้ที่มีปัญหาสิวอุดตันร่วมกับรอยหลุมสิวหรือผิวไม่เรียบ ช่วยฟื้นฟูโครงสร้างผิว
5. การใช้เครื่องมือดูแลผิวทางการแพทย์
นอกจากเลเซอร์ ยังมีเครื่องมือทางการแพทย์อื่น ๆ ที่ช่วยลดสิวอุดตัน เช่น
- เครื่องดูดสิ่งอุดตันและทำความสะอาดรูขุมขนอย่างล้ำลึก
- เครื่องที่ช่วยลดการอักเสบและควบคุมแบคทีเรียที่เกี่ยวข้องกับสิว
ซึ่งเครื่องมือเหล่านี้จะใช้เฉพาะในคลินิกที่ได้มาตรฐาน และต้องทำโดยบุคลากรทางการแพทย์เท่านั้น
หลังรักษาสิวอุดตันควรดูแลผิวยังไงไม่ให้กลับมาเป็นอีก
- ล้างหน้าอย่างอ่อนโยนวันละ 2 ครั้ง
- เลือกผลิตภัณฑ์ที่ไม่ก่อให้เกิดการอุดตันรูขุมขน
- หลีกเลี่ยงการจับ แกะ หรือกดสิวเอง
- ทาครีมกันแดดเป็นประจำ เพื่อลดรอยดำหลังสิว
- พักผ่อนให้เพียงพอ ลดความเครียด และดูแลสุขภาพโดยรวม
สรุป
สิวอุดตันแม้จะดูเป็นปัญหาเล็ก ๆ แต่หากปล่อยไว้หรือดูแลผิดวิธี อาจนำไปสู่รอยดำและหลุมสิวในระยะยาว การเข้าใจสาเหตุ เลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม และดูแลผิวอย่างถูกต้องตั้งแต่ต้นจะช่วยให้สิวอุดตันหายได้จริง และไม่กลับมาเป็นซ้ำ หากใครกำลังมีปัญหาสิวอุดตันเรื้อรัง แนะนำให้เข้ารับการรักษาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านผิวหนัง (ตจวิทยา) เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะกับสภาพผิวของแต่ละคนอย่างแท้จริง
