หลายคนอาจเคยสงสัยว่า ทำไมตนเองถึงมีอาการปวดเข่า ลุกนั่งลำบาก ทั้งที่ไม่ได้เป็นคนชอบเดินเยอะ ไม่ได้เล่นกีฬาหนักหน่วง หรือดูแลสุขภาพอย่างดี รับประทานอาหารเสริมบำรุงกระดูกเป็นประจำ แต่ก็ยังมีปัญหาข้อเข่าเสื่อม เพราะท่านั่งแบบผิด ๆ จะทำลายข้อเข่าอย่างเงียบ ๆ โดยเฉพาะการนั่งไขว่ห้าง นั่งพับเพียบ หรือนั่งขัดสมาธิ ที่อาจทำให้ข้อเข่าเสื่อมจนต้องเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเลยก็ได้

ท่านั่งไขว่ห้าง-พับเพียบ-ขัดสมาธิทำลายข้อเข่าอย่างไร?

ข้อเข่าให้เหมือนบานพับประตู ที่ต้องรับน้ำหนักตัวอยู่ตลอดเวลา ทำให้เกิดแรงกดทับที่กระทำต่อกระดูกอ่อนผิวข้อ แต่ไม่ได้เท่ากันในทุกท่าทาง

• เวลายืนตรง ข้อเข่าจะรับน้ำหนักประมาณ 1 เท่าของน้ำหนักตัว

• เวลาเดิน ข้อเข่าจะรับแรงกระแทกเพิ่มขึ้นเป็น 2-3 เท่าของน้ำหนักตัว

• เวลางอเข่าลึก ๆ เกิน 90 องศา เช่น การนั่งพับเพียบ นั่งยอง หรือขัดสมาธิ แรงกดที่หน้าผิวข้อเข่าและลูกสะบ้าจะพุ่งทะยานสูงถึง 7-8 เท่าของน้ำหนักตัว

หากคุณมีน้ำหนัก 60 กิโลกรัม การนั่งชันเข่าหรือนั่งยอง ๆ จะทำให้ข้อเข่าต้องแบกรับแรงกดทับสูงถึง 400-500 กิโลกรัม ลงบนข้อต่อ ซึ่งแรงนี้จะบีบอัดกระดูกอ่อนผิวข้อที่ทำหน้าที่เหมือนฟองน้ำกันกระแทก เมื่อทำพฤติกรรมเหล่านี้ซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน กระดูกอ่อนจะเริ่มขาดเลือดไปเลี้ยง สูญเสียความยืดหยุ่น และหลุดลอกออกในที่สุด

5 ท่านั่งทำร้ายข้อเข่า ที่เราชอบทำโดยไม่รู้ตัว

พฤติกรรมในชีวิตประจำวันบางอย่างแฝงไปด้วยแรงกดทับมหาศาลที่ค่อย ๆ ทำลายกระดูกอ่อนของคุณ ลองเช็กดูว่าคุณกำลังทำ 5 ท่านั่งเหล่านี้เป็นประจำหรือไม่?

1. นั่งไขว่ห้าง และ นั่งชันเข่า

เป็นท่านั่งยอดฮิตของหนุ่มสาวออฟฟิศที่ดูเหมือนจะสบาย แต่การนั่งไขว่ห้างหรือยกขาขึ้นมาชันเข่าบนเก้าอี้นานๆ ทำให้มุมการพับของเข่าแคบเกินไป กระดูกสะบ้าจะถูกดึงให้ไปกดเบียดกับผิวกระดูกต้นขาอย่างรุนแรง นอกจากนี้ยังขัดขวางระบบไหลเวียนเลือด ทำให้เส้นเอ็นยึดตึงและข้อติดแข็งได้ง่าย

2. นั่งขัดสมาธิ

การนั่งขัดสมาธิไม่ได้มีแค่แรงกดจากการพับเข่าเท่านั้น แต่ยังสร้างแรงบิดที่กระทำต่อหมอนรองกระดูกข้อเข่าและเส้นเอ็นด้านข้าง การนั่งท่านี้ซ้ำ ๆ จะทำให้กระดูกอ่อนผิวข้อด้านในสึกหรอเร็วกว่าปกติ เสี่ยงต่อภาวะข้อเข่าโก่งผิดรูปในระยะยาว

3. นั่งพับเพียบ

ท่านั่งที่อยู่คู่กับวัฒนธรรมไทยมาอย่างยาวนาน ท่าพับเพียบสร้างแรงกดที่ไม่สมดุลระหว่างเข่าซ้ายและขวา โดยเฉพาะเข่าข้างที่ถูกพับไปด้านหลังจะได้รับแรงเค้นจำนวนมาก ทำให้กระดูกอ่อนถูกทำลายอย่างรวดเร็ว และยังลามไปถึงอาการปวดสะโพกและปวดหลังรุนแรงได้อีกด้วย

4. นั่งคุกเข่า

ไม่ว่าจะเป็นการคุกเข่าสวดมนต์ หรือคุกเข่าทำความสะอาดบ้าน ท่านี้ทำให้กระดูกสะบ้าต้องรับน้ำหนักตัวโดยตรงเพื่อกดทับลงบนพื้นแข็ง เป็นการทำร้ายผิวกระดูกอ่อนด้านหลังสะบ้าอย่างรุนแรง ทำให้เกิดอาการเสียวแปลบในข้อเข่าเวลาต้องเดินขึ้นลงบันได

5. นั่งยอง ๆ

การนั่งยอง ๆ ซักผ้า นั่งทำสวน หรือการใช้ส้วมแบบนั่งยอง ถือเป็นท่าที่ข้อเข่างอมากที่สุดและรับแรงกดทับสูงสุด เป็นระเบิดเวลาที่เร่งให้เกิดภาวะข้อเข่าเสื่อม การเปลี่ยนมาใช้ชักโครก 100% ช่วยป้องกันและชะลอการเสื่อมของข้อเข่า

เช็กด่วน! สัญญาณเตือนข้อเข่าเสื่อม ก่อนวัยอันควร

• มีเสียงดังกรอบแกรบในข้อ รู้สึกถึงการเสียดสี หรือมีเสียงกึกกักเวลาลุกขึ้นยืน หรือเวลางอ-เหยียดเข่า

• ปวดบริเวณหน้าเข่า โดยเฉพาะรอบ ๆ ลูกสะบ้า จะปวดมากเป็นพิเศษเวลาลุกจากท่านั่งยอง ๆ หรือเวลาเดินขึ้นลงบันได

• ข้อเข่าฝืดแข็ง โดยเฉพาะตอนเช้าหลังตื่นนอน หรือหลังจากนั่งท่าเดิมเป็นเวลานาน ต้องขยับไปมาสักพักถึงจะเหยียดขาได้สุด

• บวม แดง ร้อน มีอาการบวมอักเสบบริเวณข้อเข่าหลังจากใช้งานหนัก หรือหลังจากนั่งพับเพียบ/ขัดสมาธินานๆ

สรุปบทความ

ข้อเข่าของเรามีเพียงคู่เดียว หากเรามีพฤติกรรมที่ทำร้ายข้อต่ออย่าง การนั่งไขว่ห้าง นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งยอง ๆ อาจเป็นความเคยชินที่ดูเหมือนไม่มีอะไร แต่ในระยะยาว มันคือการเร่งให้ข้อเข่าของคุณพังก่อนวัยอันควร การหันมาดูแลตัวเองด้วยการปรับท่านั่งให้ถูกสุขลักษณะ จะช่วยป้องกันข้อเข่าเสื่อมได้

สำหรับใครที่มีสัญญาณเตือนของอาการปวดเข่า ลุกนั่งลำบาก หรือข้อติดขัด อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง ที่โรงพยาบาลจุฬารัตน์ 9 แอร์พอร์ต มีแพทย์ด้านกระดูกและข้อ พร้อมด้วยนวัตกรรมการแพทย์เชิงป้องกันและฟื้นฟู เพื่อวางแผนการรักษาที่แม่นยำ คืนความแข็งแรง และยืดอายุการใช้งานข้อเข่าของคุณให้ยาวนานที่สุด

คำถามที่พบบ่อย

อายุยังน้อย แต่นั่งทำงานท่าชันเข่า หรือขัดสมาธิบนเก้าอี้นาน ๆ เสี่ยงเป็นข้อเข่าเสื่อมหรือไม่?

เสี่ยงแน่นอน แม้ในวัยหนุ่มสาวกระดูกอ่อนจะยังมีความยืดหยุ่นสูง แต่การงอเข่าพับลึก ๆ เป็นประจำจะสร้างแรงกดและแรงบิดจำนวนมาก ทำให้กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นรอบเข่าหดเกร็ง อักเสบเรื้อรัง และเป็นการเร่งให้ผิวกระดูกอ่อนสึกกร่อนเร็วกว่าปกติ นำไปสู่ภาวะข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร

หากมีความจำเป็นต้องนั่งพื้น ควรปรับท่านั่งอย่างไรให้ปวดเข่าน้อยที่สุด?

หากหลีกเลี่ยงการนั่งพื้นไม่ได้ แนะนำให้หาเบาะรองนั่งที่หนาและนุ่มพอสมควร มารองใต้สะโพก เพื่อยกกระดูกเชิงกรานให้สูงขึ้น เพื่อช่วยลดมุมการพับของเข่า และควรหมั่นเปลี่ยนอิริยาบถบ่อย ๆ สลับจากการนั่งพับเพียบมาเป็นการเหยียดขาตรง เพื่อคลายแรงบีบอัดภายในข้อเข่า

มีเสียงดังกึกกัก หรือกรอบแกรบในข้อเข่าเวลาลุกนั่ง อันตรายหรือไม่?

เสียงกรอบแกรบที่เกิดขึ้นเวลาขยับเข่า เป็นสัญญาณเตือนเริ่มต้นที่บ่งบอกว่าผิวข้อเข่าเริ่มไม่เรียบเนียน อาจเกิดจากการสึกกร่อนของกระดูกอ่อน หากมีเสียงดังร่วมกับอาการปวด เสียวแปลบ หรือเข่าบวม ถือว่าเป็นสัญญาณอันตรายของโรคข้อเข่าเสื่อม ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาอย่างถูกต้อง